Drewno reakcyjne – twardzica i drewno ciągliwe
Drewno reakcyjne to jedna z wad budowy drzewa. W przypadku drzew iglastych drewno reakcyjne określane jest mianem twardzicy (drewna naciskowego). U gatunków liściastych mówi się zaś o drewnie ciągliwym (napięciowym). Tego typu drewno występuje na strzałach, które zostały pochylone lub zakrzywione. Wzrost drzewa powoduje bowiem proces, którego celem jest odzyskanie normalnej pozycji.
Powstawanie twardzicy
Drewno reakcyjne w przypadku gatunków iglastych przybiera postać twardzicy. Twardzica powstaje w strzałach, które wskutek działania czynników zewnętrznych uległy pochyleniu bądź zakrzywieniu. Drewno reakcyjne powstaje tutaj również w gałęziach – przede wszystkim ich dolnych częściach, które ulegają przekrzywieniom. Przyczyną powstawania twardzicy jest jednostronne działanie siły wiatru na zewnętrzną część gałęzi bądź strzały drzew. Zobacz: wady drewna.
Powstawanie drewna ciągliwego
Drewno reakcyjne w drzewach iglastych określane jest mianem drewna ciągliwego lub napięciowego. Tutaj również występuje ono w zakrzywionych oraz pochylonych strzałach drzew i na dolnych odcinkach gałęzi. Bezpośrednią przyczyną tworzenia się tej wady budowy jest działanie jednokierunkowej siły wiatru. Drewno ciągliwe tworzy się na częściach pnia czy gałęzi, które wiatr rozciąga.
Jak wykryć drewno reakcyjne?
Twardzica widoczna jest jako wyraźne smugi o odcieniu brunatnym. Smugi te mają kształt sierpów. Ze względu na odcień, twardzicę na pierwszy rzut oka można pomylić z inną wadą drewna – zgnilizną twardą. Eksperci polecają tutaj porównanie drewna przebarwionego z sąsiadującymi z nim słojami (twardzica ma powiększone słoje).
Drewno ciągliwe (napięciowe) widoczne jest zaś jako przebarwienie o srebrnym połysku. Taki odcień wada przybiera na drewnie wilgotnym. Wysuszenie surowca powoduje zaś przebarwienie się jego powierzchni na odcień brunatny. Metodą rozpoznania tej wady, podobnie, jak w przypadku twardzicy, jest porównanie drewna ze słojami sąsiadującymi (słoje są tutaj rozciągnięte).
U jakich drzew najczęściej występuje drewno reakcyjne?
Twardzica pojawia się przede wszystkim u świerków. Drewno ciągliwe występuje zaś najczęściej u topoli i buków, rzadziej u brzozy.
Czy można zapobiegać?
Obróbka twardzicy jest utrudniona. Kurczenie się surowca wzdłuż włókien drewna skutkuje często jego pękaniem oraz paczeniem się. Drewno ciągliwe również paczy się podczas obróbki. Wadą jest tutaj także nierównomierna – mechowata powierzchnia po przetarciu surowca. Dlatego wartość użytkowa drewna z tą wadą jest niższa.
Drewno reakcyjne zazwyczaj rzadziej tworzy się w większych skupiskach drzew, ponieważ w takich warunkach wiatr nie działa jedynie na jeden bok drzewa narażając na zmiany strzałę. Dlatego gatunki najbardziej narażone na tego typu zmiany sadzi się w środkowych częściach lasu.
Zdjęcia: Wikipedia.
